www.czapla.cz

  • Full Screen
  • Wide Screen
  • Narrow Screen
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Błąd
  • XML Parsing Error at 1:2656. Error 9: Invalid character

Rozmowy z Masarykiem

Email Drukuj PDF

Oddawanie szacunku znacz?cym postaciom historycznym mo?e przybiera? ró?ne formy. W prawie ka?dej wi?kszej miejscowo?ci w Polsce znajduje si? pomnik, plac lub ulica po?wi?cona Józefowi Pi?sudskiemu, wspó?twórcy odrodzonej Rzeczpospolitej. W Czechach tak upami?tnian? postaci? jest Tomįš Garrigue Masaryk. Ojciec niepodleg?ej Czechos?owacji.

Pod koniec ubieg?ego roku, nak?adem Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, ukaza?a si? wyj?tkowa ksi??ka pt. Rozmowy z T. G. Masarykiem. Jest to premierowe polskie wydanie s?ynnego wywiadu-rzeki Karla ?apka z pierwszym i najd?u?ej urz?duj?cym prezydentem Czechos?owacji. Autorem przek?adu jest zmar?y w 2010 r. historyk Piotr Godlewski, uczestnik Powstania Warszawskiego. Jako znawca i t?umacz literatury czeskiej oraz s?owackiej prze?o?y? m.in. dzie?a Bohumila Hrabala, Milana Kundery i wspomnianego Karla ?apka.

150222_DSCN2508

Bohaterowie Rozmów spotykali si? cz?sto. Toczyli dyskusje w willi pisarza na praskich Vinohradach, podczas odbywaj?cych si? co tydzie? spotka? intelektualistów, tzw. pi?tkowców. Miejscami debat by?y tak?e letnie rezydencje prezydenta: zamek w Lanach, na pó?noc od Pragi lub zamek w Topol?iankach na S?owacji. I to w w?a?nie w tej s?owackiej miejscowo?ci nieopodal Nitry w latach 1926-1935 odbywa?y si? dysputy, na podstawie których powstawa?y Rozmowy. Publikowane by?y w trzech cz??ciach: pierwsza w 1927 r., druga cztery lata pó?niej, a ostatnia w 1935 r. Jak wspomina ?apek, przed oddaniem do druku szkice by?y wielokrotnie poprawiane i uzupe?niane przez prezydenta, dzi?ki czemu czytelnik ma dzisiaj pewno??, ?e Rozmowy rzeczywi?cie odzwierciedlaj? ?ycie, dzia?alno?? i osobowo?? Masaryka.

150222_DSC_0212150222_DSC_0213

Ksi??ka sk?ada si? z dwóch g?ównych cz??ci. Pierwsza stanowi monolog prezydenta (rozdzia?y Lata m?odo?ci oraz ?ycie i praca), a druga jest typow? rozmow? dwóch intelektualistów (rozdzia? My?li a ?ycie). Masaryk dzieli si? swoimi wspomnieniami z okresu dzieci?stwa sp?dzonego na Morawach, lat szkolnych i studenckich, pracy na uniwersytecie w Wiedniu, Lipsku i Pradze, podró?y po Europie i do Ameryki, pocz?tków znajomo?ci i ma??e?stwa z Charlott?, zmaga? z problemami ?ycia codziennego, aktywno?ci partyjnej i parlamentarnej, dzia?alno?ci emigracyjnej podczas I wojny ?wiatowej, a? do momentu obj?cia urz?du prezydenta. Lektura Rozmów przybli?a tak?e pogl?dy i my?li Masaryka na kwestie spo?eczne, polityczne czy filozoficzne. Wy?ania si? z nich obraz cz?owieka, który ca?e ?ycie kierowa? si? prawd? i szczero?ci?. Dowodem na to by?o m.in. jednoznaczne stanowisko wobec mistyfikacji R?kopisów, obrona ?yda, Leopolda Hilsnera, w tzw. sprawie Hilsnera czy niesfa?szowanie danych w paszporcie podczas emigracji w czasie wojny, co mog?o przyczyni? si? do aresztowania i ?mierci prezydenta.

Interesuj?ca jest wnikliwo?? opinii i my?li Masaryka na temat ró?nych elementów otaczaj?cego ?wiata. Formu?uje niezwykle trafne, ponadczasowe oceny m.in. kondycji ?ycia rodzinnego, sposobów nauki czy wychowywania w szkole oraz kultur i spo?ecze?stw wybranych narodów. Szczególnie ciekawe wydaje si? prze?ledzenie ewolucji przekona? religijnych i narodowych prezydenta. G??boka wiara i religijno?? wyniesiona z katolickiego domu z czasem zamieni?a si? w ufno?? w Opatrzno??. Natomiast to?samo??, kszta?towana w dzieci?stwie przez ojca S?owaka i matk? Niemk?, w wyniku obserwacji, rozmów, zg??biania historii i filozofii, przybra?a form? poczucia przynale?no?ci do narodu czeskiego i dzia?a? na rzecz stworzenia pa?stwa czechos?owackiego.

150222_DSC_0199150222_DSC_0134

Drugoplanowym bohaterem Rozmów jest interlokutor Masaryka, jego zwolennik i przyjaciel, znacz?ca posta? mi?dzywojennej Czechos?owacji, Karel ?apek. W ksi??ce pojawia si? bezpo?rednio dopiero w cz??ci pt. My?li a ?ycie, ograniczaj?c jednak swoj? rol? do zadawania pyta? b?d? stawiania tez, do których odnosi si? prezydent. Poruszane s? zagadnienia z zakresu filozofii (m.in. wyja?nienie my?li najbli?szej Masarykowi, tj. neotycznego konkretyzmu), religii (np. analiza relacji Ko?cio?a i pa?stwa oraz wiary i rozumu), polityki (rozwa?ania na temat demokracji i charakteru pa?stwa) oraz kwestii narodowych (m.in. refleksja nad poj?ciem charakteru narodowego). W ostatnim rozdziale pt. Milczenie z T. G. Masarykiem ?apek opisuje proces powstawania Rozmów, zwracaj?c uwag?, ?e nawet elementy gestykulacji prezydenta oraz momenty ciszy by?y bardzo wa?ne zarówno w trakcie samych dyskusji, jak i tworzenia publikacji. Mo?na odnie?? wra?enie niezwyk?ego szacunku, a nawet uwielbienia postaci prezydenta przez autora. Odczucie nie jest mylne – Rozmowy ?apka w istotny sposób wykreowa?y kult Masaryka w Czechos?owacji ju? za jego ?ycia.

150222_DSC_1023150222_DSC_0425

Z punktu widzenia polskiego czytelnika ciekawe mog? by? w?tki dotycz?ce naszego kraju. Znajdziemy tu na przyk?ad informacj? o tym, ?e Masaryk zacz?? uczy? si? j?zyka polskiego, b?d?c ju? nastolatkiem, pó?niej czytywa? Mickiewicza i Krasi?skiego, a tak?e odwiedzi? Warszaw?. Niestety, dociekliwi znawcy historii nie odnajd? analizy konkretnych przyczyn zmiany stanowiska Masaryka wobec Polski: z przychylnego na konfrontacyjne.

Do lektury ksi??ki, jak równie? wizyty w Muzeum T. G. Masaryka w Lanach, podczas której mo?na poczu? atmosfer? przedwojennej Czechos?owacji, zach?caj? tegoroczne okr?g?e rocznice, zwi?zane z bohaterami publikacji. 9 stycznia przypad?a 125 rocznica urodzin Karla ?apka, a ju? niebawem, 7 marca, b?dziemy obchodzi? 165 urodziny Tomįša Masaryka.

150222_DSC_0137150222_DSC_0209

Zainteresowani mog? wybra? si? 26 lutego do Warszawy na oficjaln? prezentacj? ksi??ki. W siedzibie Domu Spotka? z Histori? przy ul. Karowej 20 odb?dzie si? spotkanie pt. Intelektuali?ci u w?adzy. Od T. G. Masaryka do Havla, wspó?organizowane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Dom Spotka? z Histori? i Czeskie Centrum. Go??mi wydarzenia b?d?: historyk, autor wielu publikacji dotycz?cych Czech i S?owacji, dr Grzegorz G?sior, dr hab. Piotr Majewski z Instytutu Historycznego UW oraz Petr Janyška, dyrektor Czeskiego Centrum w Warszawie.

You are here: Kultura Prasa / ksi??ki / p?yty Sedno sprawy Rozmowy z Masarykiem